Περισσότεροι από 1.300 επιστήμονες και εκπρόσωποι της πολιτικής σκηνής συμμετείχαν στο 9ο Παγκόσμιο Συνέδριο One Health στη Λισαβόνα, αναδεικνύοντας την ανάγκη για ενιαία αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών για την υγεία και το περιβάλλον.
Η ανάγκη να περάσει η προσέγγιση «One Health» από τη θεωρία στην ουσιαστική εφαρμογή βρέθηκε στο επίκεντρο του 9ου Παγκόσμιου Συνεδρίου One Health, που πραγματοποιήθηκε στη Λισαβόνα, συγκεντρώνοντας περισσότερους από 1.300 ειδικούς από τον χώρο της επιστήμης, της υγείας και της δημόσιας πολιτικής.
Με εκατοντάδες επιστημονικές παρουσιάσεις και δεκάδες συνεδρίες, το συνέδριο αποτέλεσε σημείο συνάντησης για την ανταλλαγή νέων επιστημονικών δεδομένων, αλλά και για τη συζήτηση πρακτικών τρόπων με τους οποίους η προσέγγιση One Health μπορεί να ενσωματωθεί στη χάραξη πολιτικών.
Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα της UNESCO και εντάχθηκε στη Διεθνή Δεκαετία των Επιστημών για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ρόλο της εκπαίδευσης, με τον Shaofeng Hu, διευθυντή του αρμόδιου τμήματος της UNESCO, να υπογραμμίζει την ανάγκη η φιλοσοφία του One Health να ενσωματωθεί στα εκπαιδευτικά συστήματα, ώστε οι νέες γενιές να αποκτήσουν μια ολοκληρωμένη αντίληψη για την αλληλεξάρτηση ανθρώπων, ζώων και οικοσυστημάτων.
Η τοπική γνώση στο επίκεντρο
Ένα από τα βασικά μηνύματα του συνεδρίου ήταν ότι η αποτελεσματική πρόληψη δεν μπορεί να σχεδιάζεται αποκλειστικά σε επίπεδο θεσμών και επιστημονικών οργανισμών. Η εμπειρία των τοπικών κοινωνιών και η παραδοσιακή γνώση των αυτοχθόνων πληθυσμών μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στον εντοπισμό κινδύνων και στη διαμόρφωση αποτελεσματικών λύσεων.
Η συμμετοχή των ίδιων των κοινοτήτων στη λήψη αποφάσεων θεωρήθηκε ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι άνθρωποι που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των κινδύνων γνωρίζουν καλύτερα τις ιδιαίτερες συνθήκες και τις ανάγκες της περιοχής τους.
Υγεία χωρίς σύνορα
Το διεθνές περιβάλλον μέσα στο οποίο πραγματοποιήθηκε το συνέδριο ανέδειξε ακόμη περισσότερο τη σημασία του One Health. Κλιματική αλλαγή, λοιμώδη νοσήματα, αντοχή στα αντιμικροβιακά και νέες απειλές για τη βιοασφάλεια δεν περιορίζονται από εθνικά σύνορα.
Για τον λόγο αυτό, οι συμμετέχοντες τόνισαν ότι απαιτείται μεγαλύτερος συντονισμός μεταξύ των διαφορετικών τομέων και θεσμών που ασχολούνται με την ανθρώπινη, ζωική και περιβαλλοντική υγεία.
Η Ευρώπη βρέθηκε στο επίκεντρο σημαντικού μέρους των συζητήσεων, καθώς το συνέδριο πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά από το 2015 σε ευρωπαϊκό έδαφος. Εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μαζί με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς που συμμετέχουν στη διατομεακή συνεργασία για το One Health, συζήτησαν την ανάγκη να περιοριστεί ο κατακερματισμός και να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των διαφορετικών πολιτικών και επιστημονικών πεδίων.
Κοινή έκκληση για δράση
Κεντρικό αποτέλεσμα της διοργάνωσης αποτέλεσε η υιοθέτηση κοινής δήλωσης και έκκλησης για δράση από την παγκόσμια κοινότητα One Health.
Οι συμμετέχοντες κάλεσαν τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων να επιταχύνουν την εφαρμογή των διεθνών δεσμεύσεων για την υγεία, τη βιωσιμότητα και την ισότητα, να αυξήσουν τη χρηματοδότηση της έρευνας και να μετατρέψουν τα επιστημονικά δεδομένα σε συγκεκριμένες πολιτικές.
Παράλληλα, ζητήθηκε να αναγνωριστεί θεσμικά ότι η υγεία των ανθρώπων, των ζώων, των φυτών και των οικοσυστημάτων αποτελεί ένα αλληλένδετο σύστημα, το οποίο έχει άμεση σχέση με την παγκόσμια υγειονομική ασφάλεια και την πρόληψη μελλοντικών κρίσεων.
Διακρίσεις για την επιστημονική αριστεία
Το συνέδριο ολοκληρώθηκε με την απονομή βραβείων σε ερευνητές που ξεχώρισαν για το επιστημονικό τους έργο. Η Shauna Thomas, DVM, έλαβε το βραβείο Καλύτερης Προφορικής Παρουσίασης για μελέτη σχετικά με τους περιβαλλοντικούς παράγοντες που συνδέονται με την αντοχή στα αντιμικροβιακά στην υδατοκαλλιέργεια, εξετάζοντας συγκριτικά τα μοντέλα διακυβέρνησης στον Καναδά και τη Νορβηγία.
Το βραβείο Καλύτερης Αφίσας απονεμήθηκε στην Kimberly Edwards για την έρευνά της σχετικά με την επανεμφάνιση κρουσμάτων ανθρώπινης λοίμωξης από τον ιό A/H5N1 και την εξάπλωση νέου ανασυνδυασμένου κλάδου του ιού στην Καμπότζη.
Ιδιαίτερη διάκριση αποτέλεσε και το βραβείο «One Health Champion», το οποίο απονεμήθηκε στον Carlos Gonçalo Das Neves για τη συμβολή του στην προώθηση της διεπιστημονικής συνεργασίας και της πρακτικής εφαρμογής της προσέγγισης One Health.
Επόμενος σταθμός η Αυστραλία
Το επόμενο ραντεβού της παγκόσμιας κοινότητας One Health έχει ήδη οριστεί. Το 10ο Παγκόσμιο Συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στο Μπρίσμπεϊν της Αυστραλίας, από τις 10 έως τις 13 Οκτωβρίου 2028.
Η επόμενη διοργάνωση αναμένεται να δώσει ιδιαίτερο βάρος στην ανάπτυξη τοπικών και περιφερειακών ικανοτήτων, στην ισότητα και στη συμμετοχή των αυτοχθόνων πληθυσμών και των Πρώτων Εθνών. Παράλληλα, θα αναδείξει τις ανάγκες των χωρών του Ειρηνικού και των μικρών νησιωτικών κρατών.
Το βασικό μήνυμα που προέκυψε από τη Λισαβόνα είναι σαφές: οι μεγάλες προκλήσεις της υγείας δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν απομονωμένα. Η συνεργασία μεταξύ επιστήμης, πολιτικής, κοινωνίας, υγείας ανθρώπων και ζώων και προστασίας του περιβάλλοντος αποτελεί πλέον αναγκαία προϋπόθεση για έναν πιο ανθεκτικό και ασφαλή κόσμο.
Η δημοσίευση του άρθρου πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη του οργανισμού «Ασκληπιός Ενιαία Υγεία».
