Από την υγεία των ζώων και την αντιμετώπιση των ζωονόσων έως τη μικροβιακή αντοχή και την προστασία των οικοσυστημάτων, FAO, ΠΟΥ και WOAH ζητούν περισσότερες επενδύσεις σε μια ενιαία στρατηγική πρόληψης
Δισεκατομμύρια δολάρια χάνονται κάθε χρόνο από ζωονόσους και λοιμώδη νοσήματα, ενώ η μικροβιακή αντοχή απειλεί να αφαιρέσει έως και 3,8% από το παγκόσμιο ΑΕΠ μέχρι το 2050. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η προσέγγιση «One Health» – η αντίληψη ότι η υγεία ανθρώπων, ζώων, φυτών και οικοσυστημάτων είναι αλληλένδετη – αποκτά πλέον και σαφή οικονομική διάσταση.
Μια νέα έκθεση του Κέντρου Επενδύσεων του FAO, σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων (WOAH), επιχειρεί να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα: πόσο αποδοτική είναι η επένδυση στην πρόληψη όταν αυτή σχεδιάζεται πέρα από τα όρια ενός μόνο τομέα;
Η έκθεση με τίτλο «Οικονομική και χρηματοοικονομική απόδοση των επενδύσεων στο One Health: στοιχεία και μελλοντικές κατευθύνσεις» καταγράφει τα διαθέσιμα δεδομένα, αναδεικνύει τα οφέλη της συγκεκριμένης προσέγγισης και εντοπίζει τα χρηματοδοτικά και θεσμικά εμπόδια που εξακολουθούν να περιορίζουν την εφαρμογή της.
Το κόστος της μη πρόληψης
Οι ζωονόσοι και οι λοιμώδεις ασθένειες δεν αποτελούν μόνο απειλή για τη δημόσια υγεία. Έχουν άμεσες συνέπειες στην οικονομία, στην παραγωγή τροφίμων, στην απασχόληση και στις κοινωνίες.
Παράλληλα, η εξάπλωση της αντοχής στα αντιμικροβιακά φάρμακα εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες παγκόσμιες απειλές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας, η μικροβιακή αντοχή θα μπορούσε να προκαλέσει απώλεια περίπου 3,8% του παγκόσμιου ΑΕΠ έως το 2050.
Το οικονομικό επιχείρημα υπέρ της πρόληψης γίνεται έτσι ιδιαίτερα ισχυρό. Η έγκαιρη ανίχνευση μιας νόσου, η αποτελεσματική επιτήρηση και η ενίσχυση των συστημάτων υγείας μπορεί να απαιτούν σημαντικούς πόρους, όμως το κόστος τους μπορεί να είναι πολύ μικρότερο από εκείνο μιας μεγάλης επιδημίας ή πανδημίας.
Στο επίκεντρο η υγεία των ζώων
Κρίσιμο ρόλο στη στρατηγική «One Health» διαδραματίζει η υγεία των ζώων.
Ο WOAH, στην έκθεσή του για την Κατάσταση της Παγκόσμιας Υγείας των Ζώων το 2026, προειδοποιεί ότι οι λοιμώδεις ασθένειες των ζώων γίνονται ολοένα πιο σύνθετες και δαπανηρές, την ώρα που οι επενδύσεις στην πρόληψη βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση.
Η προσαρμογή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών παγκοσμίως στα διεθνή πρότυπα εκτιμάται ότι θα απαιτούσε περίπου 2,3 δισ. δολάρια ετησίως.
Το ποσό αυτό, ωστόσο, αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συγκριθεί με τις οικονομικές απώλειες από την πανδημία COVID-19. Σύμφωνα με την έκθεση, η απαιτούμενη ετήσια επένδυση αντιστοιχεί σε λιγότερο από 0,05% των οικονομικών απωλειών που προκάλεσε η COVID-19 μέσα σε έναν χρόνο.
Η ενίσχυση των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, επομένως, δεν αφορά μόνο την προστασία της ζωικής παραγωγής. Μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός έγκαιρης προειδοποίησης και ανάσχεσης απειλών που ενδέχεται να περάσουν από τα ζώα στον άνθρωπο.
Μία επένδυση, πολλαπλά οφέλη
Το βασικό πλεονέκτημα της «One Health» είναι ότι επιχειρεί να αντιμετωπίσει τα προβλήματα ως αλληλένδετα.
Μια επένδυση στην επιτήρηση των ζωονόσων μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Η καλύτερη διαχείριση των αντιμικροβιακών μπορεί να περιορίσει τη μικροβιακή αντοχή. Η προστασία των οικοσυστημάτων μπορεί να συμβάλει στη μείωση περιβαλλοντικών κινδύνων, ενώ η ενίσχυση των συστημάτων τροφίμων μπορεί να προστατεύσει τόσο την επισιτιστική ασφάλεια όσο και τα εισοδήματα των παραγωγών.
Αυτή ακριβώς η δυνατότητα πολλαπλασιασμού των οφελών αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι διεθνείς οργανισμοί ζητούν αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι επενδύσεις.
Το μεγάλο επενδυτικό κενό
Παρά την αυξανόμενη αναγνώριση της αξίας της «One Health», οι επενδύσεις παραμένουν περιορισμένες.
Ένα από τα προβλήματα είναι ότι τα οφέλη μιας παρέμβασης δεν εμφανίζονται πάντοτε στον ίδιο προϋπολογισμό ή στον ίδιο χρονικό ορίζοντα. Μια δαπάνη για την υγεία των ζώων μπορεί, για παράδειγμα, να αποφέρει οφέλη χρόνια αργότερα και σε διαφορετικούς τομείς, από την ανθρώπινη υγεία έως την αγροτική οικονομία.
Για τον λόγο αυτό, η νέα έκθεση δίνει έμφαση στην ανάγκη για περισσότερα μετρήσιμα και συγκρίσιμα οικονομικά στοιχεία.
Στόχος είναι οι κυβερνήσεις να μπορούν να μετατρέπουν τις προτεραιότητες της «One Health» σε συγκεκριμένα επενδυτικά σχέδια και οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί να έχουν σαφέστερη εικόνα για την απόδοση των σχετικών επενδύσεων.
«Οι προκλήσεις είναι βαθιά αλληλένδετες»
Ο Thanawat Tiensin, Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής του FAO, επισημαίνει ότι οι σημαντικότερες προκλήσεις της εποχής – από την κλιματική αλλαγή και την απώλεια βιοποικιλότητας έως τη ρύπανση, την επισιτιστική ανασφάλεια και τις κοινωνικοοικονομικές ευπάθειες – δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μεμονωμένα.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Baba Soumare, Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής του WOAH, υπογραμμίζει τον ρόλο των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, της επιτήρησης και της διατομεακής συνεργασίας στην έγκαιρη αντιμετώπιση των απειλών.
Ο Mohamed Manssouri, Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής και Διευθυντής του Κέντρου Επενδύσεων του FAO, θέτει στο επίκεντρο την ανάγκη να αποδειχθεί με αριθμούς η προστιθέμενη αξία των επενδύσεων στη «One Health», ώστε να ενισχυθεί η πολιτική δέσμευση και να αυξηθεί η εμπιστοσύνη των επενδυτών.
Από την πλευρά του, ο Δρ Τζέρεμι Φάραρ, Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, τονίζει τη σημασία της ενίσχυσης της επιστημονικής τεκμηρίωσης γύρω από τον αντίκτυπο και την απόδοση των επενδύσεων.
Από την πρόληψη στην ανθεκτικότητα
Η νέα έκθεση εντάσσεται στη σειρά «Καινοτομία και Γνώση για τις Επενδύσεις» του Κέντρου Επενδύσεων του FAO και αποτελεί συνέχεια της δουλειάς του Οργανισμού για την προώθηση της «One Health».
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και δύο μελέτες που πραγματοποιήθηκαν με τη συνεργασία της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ασία και τον Ειρηνικό και δημοσιεύθηκαν το 2022, με αντικείμενο τις επενδύσεις στην υγεία των ζώων εκτροφής και στα συστήματα άγριας πανίδας.
Το μήνυμα που προκύπτει είναι ότι η πρόληψη πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επένδυση στην ανθεκτικότητα και όχι ως απλή δημοσιονομική δαπάνη.
Σε έναν κόσμο όπου μια επιδημία, μια ζωονόσος, η μικροβιακή αντοχή ή μια περιβαλλοντική κρίση μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις, η προστασία της ανθρώπινης υγείας δεν αρχίζει και δεν τελειώνει στα νοσοκομεία.
Αρχίζει στην κτηνοτροφία, στα τρόφιμα, στα εργαστήρια, στα οικοσυστήματα και στα συστήματα έγκαιρης επιτήρησης. Και η επένδυση σε αυτά μπορεί τελικά να κοστίζει πολύ λιγότερο από την κρίση που καλούνται να αποτρέψουν.
Η δημοσίευση του άρθρου πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη του οργανισμού «Ασκληπιός Ενιαία Υγεία».
